ThichUng.comThích Ứng
Sống ở phố nóng và hay ngập

Khu dân cư cùng nhau chống ngập, chống nóng: tổ dân phố làm được những gì

Nhiều việc chống ngập, chống nóng chỉ hiệu quả khi cả khu cùng làm: vẽ sơ đồ điểm ngập, dọn cống đầu mùa mưa, trồng cây hẻm, để ý người già, kiến nghị với phường.

Group of Vietnamese residents seen from behind clearing leaves and mud from a storm drain grate in a narrow alley before rainy season, shovels and buckets, soft morning light

Tổ dân phố làm được nhiều việc chống ngập, chống nóng mà từng nhà riêng lẻ không làm nổi: lập sơ đồ điểm ngập và điểm nóng của khu, dọn miệng cống trước mùa mưa, trồng cây và làm chỗ hóng mát chung, lập danh sách người cần giúp, và gom ý kiến gửi UBND phường. Những việc này không cần nhiều tiền, chỉ cần người đứng ra rủ và chia việc rõ ràng.

Phần lớn ngập và nóng ở đô thị có gốc ở quy mô lớn hơn một căn nhà: một cái cống tắc làm ngập cả hẻm, một khoảng đất trống bị đổ bê tông làm cả dãy nóng hơn. Bài viết đi theo trình tự một năm làm việc chung của tổ dân phố, từ buổi họp đầu tiên tới lúc nhìn lại sau mùa mưa.

Tổ dân phố làm được gì, không làm được gì

Làm được: những việc trong phạm vi khu. Giữ cống thông, trồng và chăm cây, chia sẻ thông tin khi có mưa lớn hoặc nắng nóng, giúp nhà khó khăn dời đồ, để ý người già, gom ý kiến chung.

Làm được: tiếng nói chung. Một kiến nghị có chữ ký của cả khu, kèm ảnh và mô tả cụ thể, được chính quyền xem xét nghiêm túc hơn nhiều so với từng người phàn nàn riêng.

Không làm được: công trình lớn. Nâng đường, làm cống mới, xây trạm bơm, hồ điều hoà là việc của chính quyền theo quy hoạch. Tổ dân phố đề nghị, cung cấp thông tin, góp ý, không tự làm.

Không nên làm: việc vượt quá chuyên môn. Tự đào cống chung, tự chặt cây lớn, tự kéo điện cho cả hẻm dễ gây nguy hiểm và vi phạm quy định. Những việc này phải báo phường để đơn vị có chuyên môn xử lý.

Giữ ranh giới tôn trọng. Mọi việc chung nên tự nguyện, bàn bạc công khai. Nhà nào bận, nhà nào khó khăn thì góp phần khác, không ép buộc.

Vẽ sơ đồ điểm ngập và điểm nóng của khu

Bắt đầu bằng một tờ giấy khổ lớn vẽ tay các con hẻm, đánh dấu từng nhà. Trong buổi họp, mỗi nhà kể: mưa lớn nước lên tới đâu, nước vào từ đâu, miệng cống nào hay tắc, chỗ nào nắng chiều gay gắt nhất, chỗ nào dãy cục nóng thổi vào nhau. Người lớn tuổi sống ở khu lâu năm thường nhớ rất rõ những trận ngập cũ, đó là thông tin quý.

Đánh dấu bằng ký hiệu đơn giản: chỗ ngập sâu, chỗ ngập nông, miệng cống, chỗ nóng, chỗ có cây mát, nhà có người già sống một mình hoặc người cần giúp. Không ghi tên người hay tình trạng sức khoẻ lên tờ sơ đồ dán công khai; danh sách người cần giúp giữ riêng (xem phần dưới).

Sơ đồ này dùng cho nhiều việc: chọn chỗ ưu tiên dọn cống, chọn chỗ trồng cây, biết nhà nào cần giúp đầu tiên khi nước lên, và làm tài liệu kèm theo khi kiến nghị với phường. Mỗi năm sau mùa mưa, cập nhật lại một lần.

Nếu khu có người trẻ quen dùng điện thoại, có thể chụp lại tờ sơ đồ và gửi vào nhóm chung để ai cũng xem được khi cần, nhưng chỉ bản không có thông tin cá nhân. Bản gốc giữ ở nhà tổ trưởng hoặc nhà văn hoá.

Chống ngập chung: trước, trong và sau mùa mưa

Việc chống ngập chung chia theo ba thời điểm. Mỗi việc nên có một hai người nhận phụ trách để không bị bỏ quên.

  • Trước mùa mưa: cả khu cùng dọn rác, lá, bùn ở miệng cống, rãnh thoát trong hẻm; kiểm nắp cống có bị bịt kín vì bị lát gạch đè lên không; báo phường những đoạn cống tắc nặng cần nạo vét bằng máy.
  • Trước mùa mưa: nhắc nhau không đổ rác, xà bần, dầu mỡ xuống cống; không đặt chậu cây, đồ đạc chắn miệng thu nước.
  • Chuẩn bị chung: góp chung bao cát, một máy bơm nhỏ, đèn pin, áo mưa cho những người đi hỗ trợ; để ở nhà một người được giao giữ.
  • Trong mưa lớn: nhóm nhắn tin chung báo mức nước, nhà nào cần giúp dời đồ, dời xe; người khoẻ mạnh hỗ trợ nhà có người già, người khuyết tật.
  • Trong mưa lớn: nhắc nhau ngắt điện tầng trệt khi nước vào nhà, tránh xa dây điện, cột điện bị ngập.
  • Sau mưa: cùng dọn bùn rác ở miệng cống; ghi lại mức nước, thời gian rút vào sơ đồ; chụp ảnh làm tài liệu kiến nghị.

Những việc này nghe đơn giản, nhưng nhiều trận ngập cục bộ ở hẻm chỉ vì vài miệng cống bị rác, lá bít kín. Một buổi dọn chung đầu mùa có thể đổi được cả mùa.

Chống nóng chung: cây hẻm, chỗ mát và giờ sinh hoạt

Cây trong hẻm, trên khoảng đất công đầu hẻm, quanh nhà văn hoá là những thứ làm mát cho cả khu. Tổ dân phố có thể lập danh sách chỗ trồng được, hỏi phường một lần, trồng chung vào đầu mùa mưa và giao mỗi cây cho nhà gần nhất chăm. Với hẻm hẹp không trồng được cây lớn, mỗi nhà một chậu cây trước cửa, một giàn leo trên ban công cũng giúp hẻm bớt nóng.

Một chỗ mát chung có ích nhiều trong những đợt nóng kéo dài: hiên nhà văn hoá có quạt, ghế đá dưới gốc cây, một khoảng sân có bóng. Người già, người ở phòng trọ nóng có thể ra ngồi vào buổi chiều. Nếu nhà văn hoá có điều kiện, có thể mở cửa vào những giờ nóng nhất cho người cần.

Khu dân cư cũng có thể thống nhất vài thói quen chung: không đốt rác, đốt lá trong mùa nóng; nhà có cục nóng điều hoà thổi thẳng vào nhà đối diện thì cùng bàn cách xoay hướng; không đổ bê tông lấn khoảng đất trống còn lại của hẻm. Những thoả thuận nhỏ như vậy giữ được hoà khí và giữ được chút mát cho cả khu.

Danh sách người cần giúp: lập thế nào cho tử tế

Ai nên có trong danh sách. Người già sống một mình, người khuyết tật, người bệnh nặng nằm một chỗ, phụ nữ có con nhỏ ở nhà một mình ban ngày, gia đình không có người khoẻ mạnh ở nhà khi có mưa lớn.

Hỏi ý người đó trước. Chỉ đưa vào danh sách khi người đó hoặc gia đình đồng ý. Ghi những gì cần biết để giúp: tầng nào, cần giúp gì, người thân liên hệ là ai. Không ghi chi tiết bệnh tật nếu không cần.

Giữ riêng, không dán công khai. Danh sách chỉ để ở tổ trưởng và một hai người được giao, không đăng lên nhóm chung, không dán ở bảng tin. Đây là thông tin cá nhân cần tôn trọng.

Ghép cặp người giúp. Mỗi người trong danh sách có một hai hàng xóm gần nhà nhận hỏi thăm vào những ngày nóng gắt hoặc khi nước lên. Ghép theo khoảng cách gần, không phải theo quan hệ.

Biết lúc phải gọi cấp cứu. Người giúp cần biết dấu hiệu nguy hiểm như lú lẫn, khó thở, ngất, không đáp lại, và gọi cấp cứu ngay thay vì tự xử lý.

Họp, chia việc và quỹ chung nhỏ

Một buổi họp đầu mùa mưa, một buổi đầu mùa nóng là đủ cho phần lớn khu dân cư. Buổi họp nên ngắn, có mục tiêu rõ: nhìn lại sơ đồ, chọn hai ba việc làm trong mùa, ai phụ trách việc gì, ngày nào làm. Viết lại kết quả họp và gửi vào nhóm chung để ai vắng cũng biết. Chọn giờ họp vào buổi tối hoặc sáng cuối tuần để người đi làm, người buôn bán tham gia được; người thuê trọ trong khu cũng nên được mời, vì họ thường là người chịu nóng và ngập nặng nhất.

Nếu cần mua chung bao cát, máy bơm nhỏ, cây giống, có thể lập một quỹ nhỏ tự nguyện. Mọi khoản thu chi ghi rõ, công khai trong nhóm, có hai người cùng giữ sổ. Không đặt mức góp bắt buộc, không vay mượn nhân danh khu phố. Nhà khó khăn có thể góp công thay cho góp tiền.

Nhiều việc không cần tiền mà chỉ cần công: dọn cống, trồng cây, hỏi thăm người già. Ghi nhận người đã làm, cảm ơn công khai, giúp những lần sau có thêm người tham gia. Cũng nên mời các bạn trẻ trong khu phụ trách nhóm nhắn tin, chụp ảnh tài liệu, vì đó là việc họ làm nhanh.

Làm việc với phường và nhìn lại sau mỗi mùa

Khi có những việc vượt quá khả năng của khu như cống chung tắc nặng, mặt đường thấp trũng, cây lớn nghiêng nguy hiểm, khoảng đất công bị lấn chiếm, tổ dân phố gom lại thành một kiến nghị gửi UBND phường. Kiến nghị nên ngắn gọn, nêu rõ vị trí, tình trạng, ảnh hưởng tới bao nhiêu hộ, kèm sơ đồ và ảnh chụp, đề xuất cụ thể. Ghi ngày gửi và theo dõi phản hồi.

Khi phường lấy ý kiến về cải tạo hẻm, làm vỉa hè, nâng đường, quy hoạch công viên, tổ dân phố là kênh để người dân góp ý. Có thể đề nghị dùng vật liệu thấm nước, chừa ô trồng cây, giữ lại hồ ao, thông báo trước cao độ đường mới để các nhà kịp chuẩn bị. Thủ tục và kênh tiếp nhận cụ thể tuỳ địa phương, nên hỏi trực tiếp bộ phận tiếp dân.

Sau mỗi mùa mưa và mỗi mùa nóng, dành một buổi ngắn nhìn lại: năm nay ngập ở đâu, nặng hơn hay nhẹ hơn, việc nào làm có hiệu quả, việc nào chưa làm được. Cập nhật sơ đồ, danh sách, chọn việc cho năm sau. Thích ứng là việc lặp lại hằng năm; mỗi năm khu phố khá hơn một chút là đã đi đúng hướng.

Câu hỏi thường gặp

Tổ dân phố có thể làm gì để giảm ngập trong hẻm?

Cùng dọn rác, lá, bùn ở miệng cống và rãnh thoát trước mùa mưa, nhắc nhau không đổ rác và xà bần xuống cống, góp chung bao cát và máy bơm nhỏ, báo phường những đoạn cống tắc nặng. Một buổi dọn chung đầu mùa có thể giảm đáng kể ngập cục bộ.

Sơ đồ điểm ngập của khu dân cư vẽ thế nào?

Vẽ tay các con hẻm trên giấy khổ lớn, đánh dấu từng nhà, rồi để mỗi nhà kể mức nước, chỗ nước vào, miệng cống hay tắc, chỗ nắng gắt nhất. Dùng ký hiệu đơn giản, không ghi tên và tình trạng sức khoẻ lên bản dán công khai, cập nhật mỗi năm.

Lập danh sách người cần giúp có vi phạm riêng tư không?

Không, nếu làm đúng cách: hỏi ý người đó hoặc gia đình trước, chỉ ghi thông tin cần để giúp, giữ danh sách ở tổ trưởng và một hai người được giao, không đăng lên nhóm chung hay dán bảng tin. Đây là thông tin cá nhân cần được tôn trọng.

Khu dân cư có nên lập quỹ chung chống ngập không?

Có thể lập một quỹ nhỏ tự nguyện để mua bao cát, máy bơm, cây giống. Mọi khoản thu chi ghi rõ và công khai, có hai người giữ sổ, không đặt mức góp bắt buộc và không vay mượn nhân danh khu phố. Nhà khó khăn có thể góp công thay tiền.

Kiến nghị với phường về ngập, nóng nên viết thế nào?

Ngắn gọn, nêu rõ vị trí, tình trạng, số hộ bị ảnh hưởng, kèm sơ đồ và ảnh chụp, đưa ra đề xuất cụ thể. Gửi qua tổ dân phố hoặc bộ phận tiếp dân của UBND phường, ghi ngày gửi và theo dõi phản hồi.

Làm sao để khu phố bớt nóng khi hẻm quá hẹp không trồng được cây lớn?

Mỗi nhà một chậu cây trước cửa, giàn leo trên ban công, làm sáng màu mái và sân, xoay hướng cục nóng điều hoà không thổi vào nhà đối diện, không đốt rác trong hẻm. Có thể làm một chỗ mát chung ở nhà văn hoá hay khoảng sân có bóng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138