Người ở trọ không được tự ý sửa nhà, nhưng vẫn có nhiều cách thích ứng với phòng nóng và phòng hay ngập mà tốn ít tiền: xem phòng vào đúng thời điểm để tránh chọn nhầm, che nắng bằng đồ tháo lắp được, sắp xếp lại đồ cho gió đi và để đồ quý ở trên cao, giữ giấy tờ trong túi chống nước, và thoả thuận với chủ nhà bằng giấy về những việc sửa chữa.
Phòng trọ thường là loại chỗ ở nóng nhất trong thành phố: thấp, mái tôn, một cửa sổ nhỏ, sát vách. Nhiều dãy trọ lại nằm ở khu đất trũng, nền thấp hơn mặt đường. Những gợi ý dưới đây dành cho sinh viên, công nhân, người mới lên phố làm việc, viết theo hướng làm được ngay mà không cần xin phép sửa chữa lớn.
Đi xem phòng: nhìn gì để biết phòng nóng hay ngập
Đa số người thuê chỉ xem phòng một lần, vào buổi sáng, và chú ý tới giá với khoảng cách. Thêm mười phút để kiểm các dấu hiệu sau sẽ đỡ cả một mùa khổ.
| Điều cần xem | Dấu hiệu đáng lo | Câu nên hỏi |
|---|---|---|
| Mái và trần | Mái tôn không trần, hoặc trần nhựa sát mái; sờ trần thấy ấm | Buổi chiều trong phòng có nóng lắm không, có ai lắp quạt hút mái chưa? |
| Cửa sổ và hướng phòng | Một cửa sổ nhỏ nhìn ra tường, cửa chính quay hướng tây | Phòng có đón được gió buổi tối không? |
| Chân tường, chân cửa | Vệt nước ngang tường, vữa bong, rêu chân tường, gỉ chân cửa sắt | Mùa mưa năm ngoái nước có vào phòng không, vào cao tới đâu? |
| Cao độ nền | Nền phòng thấp hơn lối đi hoặc mặt hẻm, bậc cửa thấp | Mưa lớn thì hẻm này ngập bao lâu mới rút? |
| Ổ điện và cầu dao | Ổ cắm sát sàn, dây nối chằng chịt, không có cầu dao riêng cho phòng | Khi ngập chủ nhà có cắt điện cả dãy không? |
| Khu vệ sinh và ống thoát | Mùi hôi, nước rút chậm, sàn vệ sinh thấp hơn sàn phòng | Mưa to có bị nước trào ngược lên từ sàn nhà tắm không? |
Nếu được, quay lại xem phòng vào buổi chiều ba bốn giờ hoặc sau một trận mưa lớn. Hỏi người đang thuê ở phòng bên cạnh thường cho câu trả lời thật hơn hỏi chủ nhà. Phòng rẻ hơn một chút nhưng mỗi mùa mưa phải dọn đồ chạy nước có khi tốn hơn nhiều.
Làm mát phòng trọ mái tôn mà không đụng kết cấu
Che phía ngoài cửa sổ hướng nắng. Một tấm mành tre hoặc tấm vải dày buộc bên ngoài cửa sổ, tháo được khi trả phòng, chặn nắng trước khi nắng chạm kính hoặc song cửa. Hiệu quả hơn hẳn rèm treo phía trong.
Tạo dòng gió bằng hai quạt. Một quạt đặt ở cửa sổ quay ra ngoài để đẩy khí nóng đi, cửa chính mở hé có rèm lưới chống muỗi để khí mát vào thế chỗ. Quạt đứng thổi vào người thì đặt ở chỗ khác. Hai quạt nhỏ thường hiệu quả hơn một quạt to thổi loanh quanh.
Đổi giờ sinh hoạt theo nhiệt. Buổi chiều phòng nóng nhất, nên ra ngoài, ở chỗ làm hoặc những nơi công cộng mát hơn; về phòng khi trời đã dịu, mở hết cửa xả nhiệt rồi mới đóng lại để ngủ.
Giảm nhiệt sinh ra trong phòng. Nấu ăn bằng bếp điện, nồi cơm trong phòng kín làm nhiệt tăng nhanh. Nấu vào sáng sớm hoặc ngoài hành lang nếu được phép; tủ lạnh nhỏ kê cách tường cho thoát nhiệt; tắt đèn và thiết bị không dùng.
Đề nghị chủ nhà làm phần lớn. Làm trần cách nhiệt, lắp quạt hút mái, phun lớp chống nóng lên mái là việc của chủ nhà. Nhiều chủ trọ đồng ý nếu cả dãy cùng đề nghị và nói rõ lợi ích: phòng dễ cho thuê hơn, người thuê ở lâu hơn.
Phòng hay ngập: đồ đạc, điện và xe máy
Nguyên tắc với phòng trọ hay ngập là đưa mọi thứ quý lên cao ngay từ ngày dọn vào, chứ không đợi nước vào mới dọn. Một chiếc kệ sắt nhiều tầng hoặc vài thùng nhựa có nắp xếp chồng trên chân kê là đủ để giữ quần áo, sách vở, đồ điện nhỏ ở trên mức nước thường gặp. Giường nên kê cao, gầm giường không để đồ dễ hỏng vì nước. Đồ điện như nồi cơm, quạt, sạc, máy tính không để dưới sàn.
Về điện, hỏi chủ nhà vị trí cầu dao của phòng và của cả dãy ngay khi dọn vào. Khi nước bắt đầu tràn vào phòng, ngắt cầu dao trước rồi mới dọn đồ; không lội nước chạm vào ổ cắm, dây điện đang có điện. Không tự đi dây, nối thêm ổ cắm lung tung sát sàn. Sau khi nước rút, đợi chủ nhà hoặc thợ kiểm tra rồi mới đóng điện lại.
Xe máy là tài sản lớn nhất của nhiều người thuê trọ. Dãy trọ hay ngập thì nên hỏi trước chỗ để xe cao hơn mặt nước, ví dụ nhà gửi xe gần đó hay khoảng sân cao của hàng xóm. Khi mưa lớn kéo dài, dời xe đi sớm. Xe đã bị ngập nước thì không cố đề nổ máy, mà đẩy tới tiệm sửa để kiểm tra.
Giữ giấy tờ và đồ quan trọng khô ráo
Mất giấy tờ do ngập là chuyện rất phiền với người ở trọ, vì làm lại tốn thời gian xin nghỉ làm. Chuẩn bị một túi riêng cho những thứ dưới đây, cất ở chỗ cao nhất trong phòng:
- Căn cước công dân, giấy tờ xe, sổ bảo hiểm, bằng cấp, hợp đồng lao động và hợp đồng thuê phòng.
- Một ít tiền mặt để dùng khi mất điện, cây rút tiền gần đó không hoạt động.
- Sạc dự phòng đã sạc đầy, đèn pin nhỏ.
- Thuốc đang dùng hằng ngày theo đơn, nếu có.
- Danh sách số liên lạc của gia đình, chủ nhà, chỗ làm ghi ra giấy, phòng khi điện thoại hết pin.
Đặt tất cả trong túi khoá kéo chống nước, rồi cho vào một ba lô có thể mang đi ngay. Chụp ảnh các giấy tờ quan trọng, lưu bản sao ở nơi an toàn như hộp thư cá nhân hoặc gửi cho người thân, để nếu bản gốc hỏng vẫn có thông tin làm lại.
Sau khi nước rút: dọn phòng trọ trong một buổi
Nước rút xong thường là lúc người thuê mệt nhất, lại phải đi làm ngay hôm sau. Làm theo thứ tự dưới đây để phòng ở lại được sớm mà không bỏ sót chỗ nguy hiểm:
- Chưa đóng điện. Báo chủ nhà kiểm tra ổ cắm, dây điện và cầu dao trước; trong lúc chờ dùng đèn pin, sạc dự phòng.
- Mang găng tay, đi ủng hoặc dép kín khi dọn, vì bùn nước ngập có thể lẫn nước thải, mảnh vỡ và đinh. Có vết xước ở chân tay thì rửa sạch, che lại; vết thương sưng đỏ, đau tăng hay sốt sau đó thì đi khám.
- Xúc bùn ra khi còn ướt, bùn khô cứng lại rất khó cạo. Rửa sàn, chân tường và chân giường bằng nước sạch rồi lau bằng chất tẩy rửa thông thường, không trộn lẫn các loại chất tẩy với nhau.
- Mở hết cửa, bật quạt cho phòng khô nhanh. Nệm, chăn, đồ vải thấm nước bẩn khó làm sạch thì cân nhắc bỏ, đừng cố dùng lại khi đã có mùi.
- Bỏ thức ăn đã chạm nước ngập, kể cả đồ khô đựng trong túi nilon hở miệng. Nước uống chỉ dùng nước đóng chai còn nguyên hoặc nước đã đun sôi.
- Chụp ảnh chỗ hư hỏng gửi chủ nhà, ghi lại những gì cần sửa trước khi có trận mưa kế tiếp.
Phòng có mùi ẩm mốc kéo dài nhiều ngày, tường đen mốc lan rộng thì nên đề nghị chủ nhà xử lý, nhất là khi trong phòng có người hay ho, dị ứng hoặc trẻ nhỏ.
Thoả thuận với chủ nhà: ghi rõ từ đầu
Rất nhiều tranh cãi giữa người thuê và chủ trọ bắt đầu sau một trận ngập: ai chịu tiền sửa đồ hư, ai trả tiền thợ, có được giảm tiền phòng những ngày không ở được hay không. Cách tránh là nói chuyện và ghi lại ngay khi ký hợp đồng. Nên hỏi chủ nhà xem phòng đã từng ngập chưa, nếu ngập thì chủ nhà sẽ làm gì, và đề nghị ghi vào hợp đồng những điểm chính về sửa chữa, vệ sinh sau ngập.
Khi ở, nếu thấy chỗ hư hỏng như mái dột, ống thoát tắc, ổ điện chập chờn, hãy báo cho chủ nhà bằng tin nhắn, kèm ảnh chụp, để có ghi nhận ngày giờ. Đừng tự ý gọi thợ sửa rồi trừ vào tiền phòng nếu chưa thống nhất. Đồ cá nhân bị hỏng do nước thường không ai đền, nên việc phòng ngừa từ trước quan trọng hơn.
Quyền và nghĩa vụ của bên thuê và bên cho thuê nhà ở được quy định trong pháp luật dân sự và nhà ở. Khi có tranh chấp lớn, nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi tổ dân phố, UBND phường để được hướng dẫn hoà giải, thay vì tự giải quyết bằng lời qua tiếng lại.
Cả dãy trọ cùng nhau và khi nào nên chuyển phòng
Lập nhóm nhắn tin chung của dãy. Khi có mưa lớn hoặc nắng nóng kéo dài, người ở nhà báo cho người đang đi làm biết nước đã vào tới đâu, ai cần giúp dời xe, dời đồ. Chủ nhà cũng nên có trong nhóm.
Cùng đề nghị chủ nhà cải tạo. Một người đề nghị làm trần chống nóng hay nâng bậc cửa thường bị gạt đi; cả dãy cùng đề nghị, kèm ảnh chỗ ngập và cảm nhận nhiệt độ, dễ được lắng nghe hơn.
Chia nhau đồ dùng chung. Một máy bơm nhỏ, vài bao cát, tấm chắn cửa có thể dùng chung cho cả dãy, mỗi người góp một phần nhỏ.
Để ý người ở một mình. Người già, người đang ốm, phụ nữ có con nhỏ ở một mình trong dãy cần được hỏi thăm khi nóng gắt hay nước lên.
Khi nào nên tính chuyển phòng. Phòng ngập nhiều lần trong một mùa, nước bẩn tràn vào, điện chập chờn mà chủ nhà không sửa, hoặc phòng nóng tới mức không ngủ được nhiều đêm liền ảnh hưởng sức khoẻ thì đã đến lúc tìm chỗ khác. Lần tìm sau, dùng bảng kiểm ở đầu bài.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết phòng trọ có bị ngập không khi đi xem?
Nhìn chân tường có vệt nước ngang, vữa bong, rêu, chân cửa sắt gỉ; so nền phòng với mặt hẻm; hỏi người đang thuê ở phòng bên cạnh về mùa mưa năm ngoái. Nếu được, quay lại xem sau một trận mưa lớn để thấy tận mắt nước rút nhanh hay chậm.
Phòng trọ mái tôn nóng quá thì làm gì khi không được sửa?
Che phía ngoài cửa sổ hướng nắng bằng mành tháo được, dùng hai quạt để tạo dòng gió đẩy khí nóng ra, nấu ăn vào giờ mát, và ra khỏi phòng vào buổi chiều nóng nhất. Làm trần hay chống nóng mái là việc nên đề nghị chủ nhà làm.
Nước bắt đầu vào phòng trọ thì việc đầu tiên là gì?
Ngắt cầu dao điện của phòng trước, rồi mới dọn đồ. Không lội nước chạm vào ổ cắm hay dây điện. Đưa túi giấy tờ, đồ điện lên chỗ cao, dời xe máy đi sớm. Sau khi nước rút, đợi kiểm tra điện xong mới đóng điện lại.
Đồ đạc bị hỏng vì ngập thì chủ nhà có phải đền không?
Tuỳ thoả thuận và nguyên nhân hư hỏng, nên ghi rõ trong hợp đồng từ đầu. Đồ cá nhân bị nước ngập thường do người thuê tự chịu, nên phòng ngừa bằng kệ cao, thùng có nắp là cách chắc nhất. Khi có tranh chấp, tra quy định hiện hành hoặc nhờ tổ dân phố, UBND phường hoà giải.
Giấy tờ quan trọng nên cất thế nào khi ở trọ vùng hay ngập?
Để chung trong một túi khoá kéo chống nước, cất ở chỗ cao nhất của phòng và có thể mang đi ngay. Chụp ảnh căn cước, giấy tờ xe, hợp đồng, bằng cấp và lưu bản sao ở nơi an toàn để nếu bản gốc hỏng vẫn có thông tin làm lại.
Có nên cùng cả dãy trọ đề nghị chủ nhà cải tạo không?
Nên. Một người đề nghị dễ bị bỏ qua, cả dãy cùng đề nghị kèm ảnh chụp chỗ ngập, chỗ dột sẽ có trọng lượng hơn. Nói rõ lợi ích cho chủ nhà: phòng dễ cho thuê, người thuê ở lâu, ít hư hỏng tài sản sau mỗi mùa mưa.