ThichUng.comThích Ứng
Nhà ở vùng bão, lũ, ngập

Vật liệu chịu nước cho tầng trệt: sàn, tường, cửa nào ngâm nước vẫn dùng được

Tầng trệt hay ngập nên dùng sàn gạch, đá, tường trát xi măng, cửa nhôm hoặc thép; tránh gỗ công nghiệp, thạch cao. Cách chọn từng bộ phận và những chỗ dễ bị bỏ sót.

Ground floor of a Vietnamese tube house with glazed ceramic tile floor, cement plastered walls and an aluminium door, a person seen from behind mopping after water receded, cool daylight

Ở tầng trệt hay ngập, vật liệu dùng được sau khi ngâm nước là những thứ không hút nước và không trương nở: sàn gạch men, gạch granite, đá, bê tông mài; tường gạch nung trát vữa xi măng, sơn chống thấm; cửa nhôm, cửa thép, cửa nhựa lõi thép; tủ kệ inox, nhựa hoặc nhôm. Những thứ làm từ bột gỗ ép, thạch cao, giấy, vải thì hầu như hỏng sau một trận ngập vài ngày và nên tránh ở phần dưới mực nước.

Quan niệm này được gọi là cho tầng trệt chịu nước: không cố giữ nước ngoài nhà bằng mọi giá, mà chọn vật liệu để khi nước rút chỉ cần rửa, phơi khô là dùng tiếp. Bài viết đi lần lượt từng bộ phận của tầng trệt, nói rõ thứ gì nên dùng, thứ gì nên tránh và những chi tiết nhỏ khiến vật liệu tốt vẫn hỏng. Giá cả từng loại thay đổi theo thời điểm và vùng, ở đây chỉ so sánh theo mức.

Vì sao có vật liệu ngâm nước vẫn dùng được, có thứ hỏng ngay

Vật liệu xây dựng phản ứng với nước theo ba kiểu. Kiểu thứ nhất gần như không hút nước: gạch men đã nung, đá tự nhiên, kính, kim loại không gỉ, nhựa. Nước chỉ nằm trên bề mặt, rửa sạch là xong. Kiểu thứ hai hút nước nhưng không mất hình dạng: gạch đỏ, bê tông, vữa xi măng. Chúng ngấm nước, mất một thời gian để khô, nhưng khô rồi vẫn chắc như cũ.

Kiểu thứ ba vừa hút nước vừa thay đổi cấu trúc: gỗ công nghiệp từ bột gỗ ép như ván MDF, ván dăm, ván HDF; tấm thạch cao; giấy dán tường; thảm. Khi ngâm, các sợi gỗ hoặc tinh thể thạch cao hút nước, trương phồng, tách lớp, mất liên kết; khô rồi cũng không trở lại như cũ, còn dễ lên mốc. Gỗ tự nhiên nằm ở giữa: ngâm ngắn và phơi khô từ từ có thể dùng lại, ngâm lâu thì cong vênh, nứt.

Lớp keo, lớp vữa, lớp lót bên dưới cũng quan trọng không kém lớp mặt. Gạch men tốt mà dán bằng hồ dầu mỏng, có khoảng rỗng phía dưới thì nước lọt vào, khi khô gạch bộp, bong. Vì vậy chọn vật liệu chịu nước là chọn cả hệ: lớp mặt, lớp dán, lớp nền, mạch ron.

Sàn tầng trệt: so các lựa chọn hay gặp

Sàn là bộ phận ngâm nước lâu nhất và chịu bùn nhiều nhất. Bảng dưới so các loại sàn thường dùng trong nhà Việt theo khả năng chịu ngập, chỉ để tham khảo.

Loại sànSau ngậpGhi chú
Gạch men, gạch graniteRửa sạch là dùng tiếpCần dán kín, không rỗng; ron chống thấm
Đá tự nhiênRửa sạch là dùng tiếpĐá có lỗ rỗng nên được phủ chống thấm
Bê tông mài, láng xi măngRửa sạch, chờ khôRẻ, bền, hợp nhà vùng lũ
Sàn nhựa hèm khoáMặt không hỏng nhưng nước đọng bên dướiPhải tháo ra lau khô, nếu không sẽ mốc
Sàn gỗ công nghiệpTrương phồng, hỏngKhông nên dùng ở tầng hay ngập
Sàn gỗ tự nhiênDễ cong vênh nếu ngâm lâuKhông nên dùng ở tầng hay ngập

Với nhà vùng lũ sâu, bê tông mài hoặc gạch men đơn giản là lựa chọn bền và dễ dọn nhất. Nhà ngập nông, chọn gạch có bề mặt nhám vừa phải để khi còn ướt bùn không trơn trượt, nhất là với người già.

Tường và trần: thứ gì giữ được, thứ gì nên đưa lên cao

Tường gạch nung trát vữa xi măng. Đây là lựa chọn bền nhất cho tường tầng trệt. Ngâm nước vài ngày, rửa sạch, mở cửa cho khô dần, tường vẫn chắc. Lớp sơn bên ngoài có thể phồng, bong, nhưng chỉ cần cạo phần bong và sơn lại.

Sơn chống thấm, sơn gốc xi măng. Ở phần chân tường dưới mực nước, sơn chống thấm hoặc sơn gốc xi măng chịu ẩm tốt hơn sơn nội thất thường. Nhiều nhà vùng lũ để chân tường ốp gạch men tới quá mốc nước, phía trên mới sơn.

Vách thạch cao. Tấm thạch cao thường hút nước, mủn, mốc sau ngâm. Ở tầng trệt hay ngập, không nên dùng vách thạch cao thường; nếu buộc phải dùng vách nhẹ, cân nhắc tấm xi măng sợi hoặc chừa phần chân bằng gạch tới quá mốc nước.

Ốp gỗ, giấy dán tường. Cả hai đều hỏng khi ngâm, lại giữ ẩm khiến tường bên trong mốc. Dùng ở tầng trên, không dùng ở phần dưới mực nước tầng trệt.

Trần thạch cao tầng trệt. Trần ít khi ngâm nếu nhà ngập nông, nhưng nhà ngập sâu tới trần thì trần thạch cao cũng hỏng. Với nhà hay ngập sâu, trần bê tông để trơn hoặc trần tấm nhựa dễ tháo dễ thay hơn.

Cửa, khung cửa và tủ bếp

Cửa và tủ bếp là hai thứ tốn tiền nhất mà hay hỏng nhất sau ngập. Chọn đúng từ đầu tiết kiệm rất nhiều lần thay sau này.

  • Cửa nhôm, cửa thép, cửa nhựa lõi thép ngâm nước không cong vênh; cần rửa sạch bùn trong ray, bản lề, tra dầu sau mỗi trận.
  • Cửa gỗ tự nhiên dùng được nếu ngâm ngắn và phơi khô từ từ trong bóng râm; phơi gắt ngoài nắng dễ nứt.
  • Cửa gỗ công nghiệp, cửa ván ép lõi giấy hút nước rất nhanh, phồng, bong lớp phủ; không hợp tầng trệt hay ngập.
  • Khung bao cửa nên bằng kim loại hoặc gỗ chịu nước; khung gỗ ép ngâm nước sẽ mủn dù cánh cửa vẫn tốt.
  • Tủ bếp dưới làm từ nhựa, nhôm, inox hoặc bê tông ốp gạch chịu ngập tốt; thùng tủ ván ép phủ nhựa vẫn hút nước ở cạnh cắt.
  • Chân tủ, chân kệ nên cao, nâng phần thùng tủ lên khỏi sàn một khoảng để ngập nông không chạm tới.
  • Bản lề, ray kéo bằng thép thường sẽ gỉ sau ngập; ưu tiên loại inox, rửa và tra dầu sau mỗi lần ngâm.

Một kiểu bố trí hay gặp ở nhà vùng lũ là tủ bếp trên treo cao làm nơi chứa chính, tủ dưới đơn giản hoặc chỉ là bệ xây ốp gạch, để trống bên dưới. Nước lên chỉ cần dọn đồ dưới bệ, nước rút xịt rửa là xong.

Những chi tiết nhỏ khiến vật liệu tốt vẫn hỏng

Nhiều gia đình đã chọn đúng gạch, đúng cửa nhưng sau vài trận ngập vẫn thấy sàn bộp, chân tường mốc, cửa kẹt. Nguyên nhân thường nằm ở chi tiết thi công. Gạch lát bằng cách rải vữa từng chấm, để lại khoảng rỗng bên dưới, nước lọt vào đó không thoát ra được; khi khô, phần rỗng làm gạch bong, vỡ. Lát gạch cho nhà hay ngập nên trải vữa hoặc keo kín toàn bộ mặt gạch.

Mạch ron bằng xi măng trắng thường bị nước bẩn ngấm, đen và mốc. Ron gốc xi măng có phụ gia chống thấm hoặc ron gốc nhựa chịu nước tốt hơn. Chỗ tiếp giáp sàn và chân tường nên có lớp chống thấm vén lên chân tường một đoạn, để nước không lọt vào chân tường từ khe này.

Ốc, vít, đinh dùng để lắp đặt cũng là chỗ yếu: thép thường gỉ, gỉ loang ra bề mặt và làm bung liên kết. Ở phần dưới mực nước, ưu tiên phụ kiện inox hoặc mạ kẽm. Cuối cùng, mọi vật liệu đều cần được làm sạch, làm khô đúng cách sau ngập; để bùn khô bám trên mặt gạch, đọng trong ray cửa thì vật liệu tốt mấy cũng xuống cấp nhanh.

Sắp xếp lại tầng trệt theo lối sống chung với nước

Ngoài chọn vật liệu, cách sử dụng không gian tầng trệt cũng quyết định thiệt hại sau mỗi trận ngập. Nhà vùng lũ có kinh nghiệm thường để tầng trệt rộng, thoáng, ít đồ cố định, dùng làm chỗ sinh hoạt ban ngày, bếp, chỗ để xe. Phòng ngủ, tủ quần áo, giấy tờ, đồ điện tử đặt ở tầng trên hoặc trên gác.

Đồ đạc tầng trệt ưu tiên loại nhẹ, di chuyển được: bàn ghế nhựa, nhôm, gỗ đặc có chân cao; tủ lạnh, máy giặt đặt trên bệ. Kệ treo tường cao để đồ hay dùng. Thảm, rèm dài chấm đất, sofa nệm vải là những thứ hút nước và rất khó làm sạch sau ngập; nếu muốn dùng thì chọn loại dễ cuộn, tháo, mang lên tầng trên.

Một số nhà làm sẵn những móc treo, giá đỡ cao trên tường tầng trệt để khi có tin nước lên, đồ được nhấc lên nhanh mà không phải khiêng lên tầng. Những thay đổi nhỏ này không tốn nhiều nhưng giảm đáng kể công dọn dẹp và tiền thay đồ sau mỗi mùa. Kết hợp với điện đi cao và lối nước thoát tốt, tầng trệt có thể trở lại sinh hoạt chỉ sau một hai ngày dọn dẹp.

Làm sạch, làm khô vật liệu sau ngập để giữ được lâu

Vật liệu chịu nước chỉ phát huy khi được chăm đúng sau mỗi lần ngâm. Việc đầu tiên khi nước rút là xả rửa bùn khi bùn còn ướt; bùn khô bám chặt vào ron gạch, khe cửa, chân tường, cạo rất vất vả và dễ làm trầy bề mặt. Dùng nước sạch, chổi cứng, đẩy bùn ra ngoài theo hướng thoát nước, không dồn vào cống trong nhà.

Sau đó mở tất cả cửa, tạo gió xuyên phòng để tường và nền khô dần. Tường gạch trát xi măng ngâm lâu cần nhiều ngày, có khi vài tuần mới khô thật, nên đừng vội sơn lại hay ốp lên; sơn lên tường còn ẩm thì lớp sơn mới lại phồng. Gỗ tự nhiên phơi trong bóng râm, thoáng gió, không phơi gắt ngoài nắng.

Những vật liệu đã ngâm nước bẩn lâu ngày như thảm, nệm, ván ép mủn, vách thạch cao nên bỏ hẳn vì mốc và vi khuẩn khó làm sạch. Khi thay mới, đó cũng là dịp đổi sang vật liệu chịu nước, để trận ngập sau không phải bỏ đi lần nữa.

Câu hỏi thường gặp

Sàn gỗ công nghiệp bị ngập nước có cứu được không?

Thường là không. Tấm sàn làm từ bột gỗ ép sẽ hút nước, trương phồng, tách lớp và không trở về như cũ dù đã khô. Nếu chỉ một vài tấm bị nước tràn qua bề mặt trong thời gian ngắn và lau ngay, có thể còn dùng được, nhưng ngâm lâu thì nên thay.

Sàn nhựa hèm khoá có hợp với nhà hay ngập không?

Mặt tấm sàn nhựa chịu nước tốt, nhưng nước lọt qua khe và đọng ở lớp dưới, nếu không tháo ra lau khô sẽ sinh mốc và mùi. Với nhà ngập thường xuyên, gạch men hoặc bê tông mài vẫn dễ chăm sóc hơn.

Vách thạch cao bị ngâm nước rồi có cần thay không?

Phần lớn trường hợp nên thay phần đã ngâm, vì tấm thạch cao mủn, mất độ chắc và rất dễ mốc bên trong. Phần phía trên mực nước nếu còn khô và chắc thì giữ lại, cắt bỏ phần dưới, thay bằng vật liệu chịu nước.

Tường bị ngập bao lâu thì sơn lại được?

Tuỳ độ dày tường và thời gian ngâm, tường gạch trát xi măng có thể cần vài tuần mới khô hẳn. Nên chờ tới khi mặt tường không còn mảng ẩm sẫm màu và sờ thấy khô đều rồi mới sơn, nếu không lớp sơn mới sẽ phồng, bong.

Có nên ốp gạch chân tường tầng trệt cho nhà hay ngập không?

Rất nên, nhất là ốp cao quá mức nước thường gặp. Gạch men ốp chân tường chịu nước, dễ lau, che lớp trát bên trong. Cần ốp kín, mạch ron chống thấm và có lớp chống thấm ở chỗ tiếp giáp sàn với tường.

Cửa gỗ tự nhiên bị ngập có phơi nắng cho nhanh khô được không?

Không nên phơi gắt ngoài nắng vì gỗ khô quá nhanh dễ nứt, cong vênh. Nên lau sạch bùn, mở rộng cánh cửa trong bóng râm, thoáng gió để gỗ khô từ từ, sau đó kiểm tra bản lề, khoá và sơn lại lớp bảo vệ nếu cần.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138