ThichUng.comThích Ứng
Sức khoẻ khi trời nóng hơn

Phụ nữ mang thai trong mùa nắng nóng: sinh hoạt thế nào cho an toàn

Mang thai làm cơ thể nóng hơn và cần nhiều nước hơn. Cách sắp giờ đi lại, ăn uống, ngủ, làm việc trong mùa nóng, ở cữ mùa hè và dấu hiệu phải đi khám ngay.

Pregnant Vietnamese woman seen from behind walking slowly along a shaded village lane lined with bamboo in early morning, carrying a woven fan, soft green light

Phụ nữ mang thai chịu nóng kém hơn bình thường vì cơ thể đã phải làm việc nhiều hơn để nuôi thai: tim bơm nhiều máu hơn, chuyển hoá cao hơn, nhu cầu nước tăng. Trong mùa nắng nóng, an toàn nhất là tránh ra ngoài và làm việc nặng giữa trưa, uống nước đều, mặc đồ rộng thoáng, nghỉ ở chỗ mát, ngủ nằm nghiêng có gối kê, và đi khám thai đúng hẹn.

Không có gì phải sợ hãi, nhưng có những dấu hiệu không được chờ: ra máu, ra nước, đau bụng từng cơn hoặc liên tục, thai máy ít hơn hẳn, đau đầu dữ dội kèm nhìn mờ, phù mặt và tay tăng nhanh, sốt. Gặp những dấu hiệu này cần đi khám ngay. Mọi câu hỏi về thuốc, thực phẩm bổ sung hay chế độ riêng nên hỏi người khám thai, vì mỗi thai kỳ một khác.

Vì sao mang thai làm cơ thể chịu nóng kém hơn

Khi mang thai, lượng máu trong cơ thể tăng lên đáng kể, tim phải làm việc nhiều hơn, chuyển hoá cơ bản cao hơn nên cơ thể tự sinh nhiệt nhiều hơn. Thai nhi cũng toả nhiệt và phụ thuộc vào cơ thể mẹ để đưa nhiệt ra ngoài. Vì thế nhiều bà bầu thấy nóng bức, ra mồ hôi nhiều ngay cả khi người xung quanh thấy bình thường.

Những tháng đầu, các khuyến cáo y khoa thường dặn tránh để thân nhiệt lên cao kéo dài, ví dụ ngâm bồn nước nóng, xông hơi, tắm hơi, hay sốt cao không được xử trí. Đây là giai đoạn các cơ quan của thai đang hình thành. Những tháng cuối, bụng lớn làm khó thở hơn, phù chân dễ xuất hiện, ngủ khó hơn, và nóng bức làm những khó chịu đó nặng thêm.

Mất nước trong thai kỳ cũng đáng lưu ý hơn người thường: có thể gây mệt, chóng mặt, táo bón, dễ nhiễm trùng đường tiểu, và mất nước nhiều có thể kích thích tử cung co bóp. Vì vậy uống đủ nước và tránh quá nóng là hai việc nền tảng trong mùa hè của bà bầu, quan trọng hơn mọi món ăn bổ dưỡng.

Sắp lại sinh hoạt hằng ngày trong mùa nóng

Đổi giờ ra ngoài. Đi chợ, đi bộ, làm việc ngoài vườn vào sáng sớm hoặc chiều muộn. Khoảng gần trưa đến xế chiều là lúc nắng gắt và nóng nhất, nên ở trong nhà hoặc chỗ râm mát.

Đi khám thai tránh giờ nắng. Đặt lịch khám buổi sáng nếu được, mang theo nước, quạt tay, ô hoặc mũ rộng vành. Phòng chờ đông người thường nóng, nên ngồi gần cửa thoáng và đứng dậy đi lại nhẹ nếu phải chờ lâu.

Quần áo rộng, thoáng, sáng màu. Vải cotton, lanh mỏng; tránh đồ bó bụng và bó chân vì làm khó lưu thông máu, dễ phù và nóng hơn. Giày dép thoải mái, đế thấp để không ngã khi chân phù.

Nghỉ ngơi xen kẽ, kê chân cao. Sau mỗi quãng làm việc, ngồi nghỉ chỗ mát, gác chân lên ghế thấp giúp giảm phù. Không đứng hay ngồi một chỗ quá lâu.

Tắm và làm mát người. Tắm nước mát vừa, lau người bằng khăn ẩm, rửa mặt và cổ tay khi thấy nóng. Tránh tắm nước quá nóng, ngâm bồn nóng, xông hơi trong suốt thai kỳ.

Đi xe và đi xa. Hạn chế đi xe máy đường dài giữa trưa. Đi ô tô thì không ngồi trong xe đóng kín dưới nắng, nghỉ dừng để đi lại và uống nước sau mỗi quãng đường.

Ăn uống và nước cho bà bầu khi trời nóng

Uống nước đều từng ngụm trong ngày, mang bình nước theo khi ra ngoài, nhìn màu nước tiểu: vàng nhạt là đủ. Nhiều bà bầu ngại uống vì đi tiểu nhiều; có thể uống nhiều vào buổi sáng và đầu chiều, giảm dần sau bữa tối để đỡ dậy đêm. Nước lọc là chính, có thể thêm sữa, nước canh, nước trái cây ít đường.

Trời nóng dễ chán ăn, nên chia nhỏ bữa, ăn món nhẹ, nhiều rau và trái cây, đủ đạm từ cá, thịt nạc, trứng, đậu phụ. Đồ ăn phải được nấu chín kỹ và bảo quản cẩn thận, vì mùa nóng đồ ăn hỏng nhanh, trong khi nhiễm trùng đường ruột ở bà bầu cần được để ý hơn người thường. Hạn chế đồ ăn sống, gỏi, trứng lòng đào, sữa chưa tiệt trùng theo hướng dẫn của người khám thai.

Không nên uống nhiều nước ngọt, trà sữa, chè ngọt cho đỡ khát vì nhiều đường, nhất là với người được dặn theo dõi đường máu thai kỳ. Các loại nước lá, nước thảo mộc truyền miệng cũng nên hỏi người khám thai trước khi uống thường xuyên, vì không phải loại nào cũng phù hợp khi mang thai. Viên sắt, canxi, vitamin bổ sung thì dùng đúng theo chỉ định, không tự tăng giảm vì trời nóng.

Mang thai mà vẫn phải đi làm trong nóng

Làm trong xưởng, bếp, nhà kho nóng. Trao đổi với người quản lý về việc đổi sang vị trí ít nóng hơn, được nghỉ giải lao thường hơn và có chỗ uống nước. Nhiều nơi có quy định riêng về lao động nữ mang thai; người lao động có thể hỏi bộ phận nhân sự hoặc công đoàn về quyền lợi theo quy định hiện hành.

Làm ruộng, làm vườn, buôn bán ngoài trời. Chuyển việc nặng sang người khác trong nhà nếu được, làm vào sáng sớm, che chắn kỹ, nghỉ trong bóng râm mỗi khi thấy mệt, không mang vác nặng. Không cố làm thêm cho xong việc khi thấy chóng mặt.

Đi lại đường xa để đi làm. Nếu phải đi xe máy giữa trưa, chọn giờ về muộn hơn khi nắng dịu, mặc áo chống nắng sáng màu, mang nước. Chú ý an toàn giao thông vì nóng và mệt làm phản xạ chậm hơn.

Làm việc văn phòng có điều hoà. Đứng dậy đi lại sau mỗi khoảng ngồi lâu, uống nước đều vì không khí điều hoà khô. Mang theo áo khoác mỏng để đỡ chênh lệch nhiệt khi ra vào.

Ngủ trong đêm nóng khi bụng đã lớn

Những tháng cuối, nằm ngửa lâu có thể làm tử cung đè lên mạch máu lớn ở bụng, gây chóng mặt, khó chịu. Nhiều người khám thai khuyên nằm nghiêng, thường là nghiêng trái, kê một chiếc gối giữa hai đầu gối và một chiếc dưới bụng hoặc sau lưng. Gối ôm dài là vật dụng rất đáng có trong mùa nóng.

Phòng ngủ nên thoáng, có gió lướt qua, chiếu mát thay cho nệm dày. Nếu dùng điều hoà, chỉnh ở mức mát vừa, không để luồng gió lạnh thổi thẳng vào bụng và lưng. Uống ít nước hơn sau bữa tối để đỡ dậy nhiều lần, và để một đèn nhỏ trên lối đi vào nhà vệ sinh để không vấp ngã ban đêm.

Khó ngủ, hay tỉnh giấc, chuột rút về đêm là những khó chịu thường gặp, mùa nóng có thể làm nặng thêm. Nên kể với người khám thai trong buổi khám để được hướng dẫn, không tự dùng thuốc ngủ hay thuốc giảm đau. Ngủ trưa ngắn giúp bù một phần giấc đêm bị thiếu.

Ở cữ trong mùa hè: giữ ấm đúng chỗ, không ủ kín

Không cần đóng kín cửa, quấn chăn dày. Thói quen kiêng gió, đóng kín phòng, mặc nhiều lớp, đội mũ, đi tất cho mẹ và bé giữa mùa hè làm cả hai nóng bức, ra mồ hôi nhiều, rôm sảy, mẹ dễ mất nước và mệt. Phòng cần thoáng khí, mát vừa phải, tránh gió lùa mạnh thổi thẳng là đủ.

Mẹ sau sinh vẫn cần uống đủ nước. Nhất là khi cho con bú, nhu cầu nước tăng. Kiêng nước không có cơ sở và có thể làm mẹ mệt, ít sữa, táo bón.

Vệ sinh thân thể là cần thiết. Lau người, tắm nhanh bằng nước ấm ở phòng kín gió giúp sạch sẽ, giảm nguy cơ nhiễm trùng. Cách tắm cụ thể sau sinh thường hoặc sinh mổ nên theo hướng dẫn của nơi sinh.

Bé sơ sinh cũng sợ nóng. Mặc cho bé như người lớn mặc thêm một lớp mỏng, sờ gáy để biết bé nóng hay lạnh, không ủ bé trong chăn dày giữa mùa hè.

Chuẩn bị sẵn cho những tháng cuối rơi vào mùa nóng, mùa mưa bão

Nếu ngày dự sinh rơi vào giữa mùa nóng hoặc mùa mưa bão, chuẩn bị sớm giúp cả nhà bình tĩnh hơn khi có chuyện bất ngờ như mất điện, đường ngập, chuyển dạ ban đêm:

  • Biết rõ nơi sẽ sinh và một nơi dự phòng gần hơn, phòng khi đường chính bị ngập hoặc tắc; hỏi trước cách liên lạc với nơi sinh ngoài giờ hành chính.
  • Thống nhất ai sẽ đưa đi, đi bằng phương tiện gì, và một người thứ hai thay thế khi người kia vắng nhà.
  • Xếp sẵn túi đồ đi sinh từ sớm, trong đó để sổ khám thai, giấy tờ tuỳ thân, bản chụp các kết quả xét nghiệm, cho vào túi chống nước.
  • Giữ điện thoại luôn đủ pin, có thêm một cục sạc dự phòng cho những ngày dễ mất điện.
  • Chuẩn bị quạt tay, khăn mỏng, bình nước cho quãng đường và lúc chờ ở viện, vì phòng chờ mùa hè thường nóng.
  • Ở vùng hay bị cô lập mùa lũ, hỏi trạm y tế xã từ sớm về phương án đưa sản phụ đi khi nước lên, và cân nhắc lên ở gần nơi sinh trước ngày dự sinh.

Những việc này không tốn bao nhiêu nhưng giúp tránh cảnh cuống cuồng giữa đêm mưa. Người khám thai cũng có thể cho biết thời điểm nên đến viện với tình trạng cụ thể của mình.

Khi nào đi khám ngay, khi nào gọi cấp cứu

Đi khám ngay, không đợi lịch hẹn, khi có một trong các dấu hiệu: ra máu âm đạo, ra nước, đau bụng từng cơn hoặc đau liên tục, thai máy ít hơn rõ rệt so với thường ngày, đau đầu dữ dội không đỡ, nhìn mờ hoặc thấy đom đóm, phù mặt và tay tăng nhanh, đau vùng trên rốn, sốt, nôn nhiều không ăn uống được, tiểu buốt hoặc tiểu ít hẳn.

Gọi cấp cứu khi bà bầu ngất, co giật, khó thở, lú lẫn, ra máu nhiều, hoặc có dấu hiệu bệnh do nóng nặng như da nóng mà không còn mồ hôi, nói năng không rõ. Trong lúc chờ, cho nằm nghiêng ở chỗ mát, nới lỏng quần áo và mang theo sổ khám thai khi đến viện.

Nên hỏi người khám thai ngay từ đầu mùa nóng: với tình trạng của mình, cần để ý điều gì đặc biệt, có cần hạn chế việc gì không. Những người có tăng huyết áp, tiểu đường thai kỳ, đa thai hoặc tiền sử sinh non càng nên có hướng dẫn riêng.

Câu hỏi thường gặp

Bà bầu có được nằm điều hoà không?

Được, nếu chỉnh nhiệt độ mát vừa phải, không để gió lạnh thổi thẳng vào người, giữ phòng sạch và có chút khí tươi. Điều hoà giúp bà bầu ngủ ngon và tránh nóng trong những ngày oi bức. Khi ra khỏi phòng lạnh, nên khoác thêm áo mỏng để tránh chênh lệch nhiệt đột ngột.

Bà bầu bị phù chân mùa hè có nguy hiểm không?

Phù nhẹ ở chân vào cuối ngày, nhất là những tháng cuối và khi trời nóng, khá thường gặp. Tuy nhiên phù xuất hiện đột ngột, phù cả mặt và tay, kèm đau đầu, nhìn mờ hoặc huyết áp cao thì cần đi khám ngay vì có thể liên quan đến biến chứng thai kỳ.

Mang thai có nên xông hơi giải cảm khi trời nóng?

Không nên. Các khuyến cáo thường dặn bà bầu tránh xông hơi, tắm hơi, ngâm bồn nước nóng vì làm thân nhiệt tăng cao, nhất là trong những tháng đầu. Khi bị cảm, sốt, hãy đi khám để được hướng dẫn thay vì tự xông theo kinh nghiệm truyền miệng.

Bà bầu uống nước dừa, nước mía mùa hè có được không?

Nhiều bà bầu dùng các loại nước này cho đỡ khát, nhưng chúng có đường nên chỉ nên uống vừa phải, không thay cho nước lọc. Người được dặn theo dõi đường máu thai kỳ càng cần hạn chế. Khi băn khoăn về một thực phẩm cụ thể, hãy hỏi người khám thai.

Ở cữ mùa hè có được bật quạt không?

Có thể bật quạt ở chế độ nhẹ, quay hướng tường hoặc đảo chiều để không khí lưu thông, tránh gió thổi thẳng vào mẹ và bé. Đóng kín phòng, ủ ấm quá mức giữa mùa hè làm mẹ và bé nóng bức, ra mồ hôi nhiều, dễ rôm sảy và mất nước.

Bà bầu bị chóng mặt khi trời nóng thì làm gì?

Ngồi hoặc nằm nghiêng ngay ở chỗ mát, uống từng ngụm nước, nới lỏng quần áo. Nếu chóng mặt đỡ nhanh, hãy nghỉ ngơi và kể lại khi đi khám thai. Nếu chóng mặt kèm ngất, đau đầu dữ dội, nhìn mờ, ra máu hoặc đau bụng thì phải đi khám ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138