ThichUng.comThích Ứng
Sức khoẻ khi trời nóng hơn

Ngủ không được vì nóng: giữ giấc ngủ ngon trong những đêm oi bức kéo dài

Cơ thể cần hạ nhiệt mới ngủ được, nên đêm oi bức làm khó ngủ, hay tỉnh giấc. Thói quen tối, chiếu gối, cách dùng quạt, giấc trưa bù và lúc mất ngủ cần đi khám.

Dim Vietnamese bedroom at night seen from the doorway, a mosquito net over a bamboo mat bed, a standing fan turned toward the open window, cool blue moonlight

Đêm oi bức làm khó ngủ vì để chìm vào giấc ngủ sâu, thân nhiệt bên trong cơ thể cần hạ xuống một chút; khi không khí quanh giường nóng và ẩm, cơ thể không toả được nhiệt nên ngủ chập chờn, hay tỉnh giữa đêm. Muốn ngủ ngon hơn trong mùa nóng kéo dài, hãy giúp cơ thể toả nhiệt: tắm nước mát vừa trước khi ngủ, ăn tối sớm và nhẹ, tránh rượu bia, dùng chiếu và vỏ gối thoáng, cho gió lướt qua người chứ không thổi thẳng mặt suốt đêm.

Phần sắp xếp lại phòng ngủ, chọn hướng phòng, cửa và rèm đã có bài riêng trong mục nhà ở mùa nóng của trang. Bài này tập trung vào phía cơ thể và thói quen: những gì nên làm từ chiều tối, cách dùng quạt và điều hoà cho đỡ hại, giấc ngủ của trẻ nhỏ và người già, và khi nào mất ngủ không còn là chuyện của thời tiết mà cần đi khám.

Vì sao trời nóng thì khó ngủ và ngủ không sâu

Thân nhiệt của con người dao động theo nhịp ngày đêm. Buổi tối, cơ thể chủ động đưa máu ra tay chân để toả bớt nhiệt, thân nhiệt bên trong giảm nhẹ và đó là một trong những tín hiệu giúp ta buồn ngủ. Trong suốt đêm, thân nhiệt tiếp tục ở mức thấp, giấc ngủ sâu diễn ra nhiều vào nửa đầu đêm.

Khi phòng ngủ nóng, nhất là nóng kèm ẩm, nhiệt từ da không thoát ra được, mồ hôi không bay hơi. Cơ thể phải gắng hạ nhiệt nên khó vào giấc, và nếu đã ngủ thì dễ bị kéo lên giấc nông, tỉnh dậy vì ướt lưng, khát nước hay khó chịu. Người ta thường không nhớ những lần tỉnh ngắn này nhưng sáng dậy vẫn thấy mệt như chưa ngủ.

Nhiều đêm như vậy liên tiếp tạo ra một khoản nợ ngủ. Thiếu ngủ làm giảm tập trung, dễ cáu, làm người đi xe máy buổi sáng kém tỉnh táo, và ở người có bệnh tim mạch, tiểu đường, việc ngủ kém kéo dài làm bệnh khó kiểm soát hơn. Vì vậy giữ giấc ngủ trong mùa nóng không chỉ để dễ chịu mà là một phần của việc giữ sức khoẻ.

Lịch buổi tối giúp cơ thể sẵn sàng ngủ

Giấc ngủ được chuẩn bị từ vài giờ trước khi lên giường. Thứ tự dưới đây phù hợp với phần lớn người lớn, có thể điều chỉnh theo giờ giấc của từng nhà:

  1. Ăn tối sớm hơn, ít dầu mỡ, không quá no; bữa ăn nặng làm cơ thể sinh nhiệt khi tiêu hoá.
  2. Tránh rượu bia vào buổi tối. Rượu làm dễ ngủ lúc đầu nhưng làm giấc ngủ nửa sau đêm vụn hơn, và làm mất nước.
  3. Uống đủ nước trong ngày, buổi tối uống vừa phải để không phải dậy đi tiểu nhiều lần.
  4. Hạn chế vận động mạnh trong khoảng hai ba giờ trước khi ngủ; đi bộ nhẹ sau bữa tối thì được.
  5. Tắm bằng nước mát vừa hoặc hơi ấm khoảng một giờ trước khi ngủ, không tắm nước lạnh buốt ngay trước lúc nằm vì cơ thể có thể phản ứng co mạch giữ nhiệt.
  6. Tắt bớt đèn và thiết bị điện tử trong phòng ngủ từ sớm, vừa đỡ nhiệt vừa giúp não chuyển sang trạng thái nghỉ.
  7. Mở cửa cho gió vào khi ngoài trời đã mát hơn trong phòng, đóng lại phía còn hắt nóng.

Không cần làm đủ cả bảy bước. Thử từng thay đổi trong vài đêm và để ý mình ngủ ra sao, giữ lại những gì có tác dụng với chính mình.

Giường, chiếu, gối và đồ ngủ cho đêm nóng

Chiếu thay cho nệm dày. Nệm mút dày giữ nhiệt ngay dưới lưng. Trải chiếu trúc, chiếu cói hay chiếu mây lên trên nệm, hoặc nằm thẳng trên phản gỗ, giúp lưng thoáng hơn hẳn. Lau chiếu bằng khăn ẩm rồi để khô trước khi nằm cho mát và sạch.

Vỏ gối và ga bằng vải sợi tự nhiên. Vải cotton, lanh thấm mồ hôi và thoáng hơn vải tổng hợp bóng. Nên có hai bộ để thay giặt thường xuyên trong mùa nóng, vì ga gối ẩm mồ hôi dễ sinh mùi và là nơi ẩn của mạt bụi.

Quần áo ngủ rộng, mỏng, sáng màu. Mặc ít quá không phải lúc nào cũng mát hơn, vì mồ hôi đọng thẳng trên da và chiếu. Một bộ đồ cotton mỏng rộng thấm mồ hôi giúp da khô hơn.

Chăn mỏng để gần. Gần sáng nhiệt độ thường hạ, nhất là khi bật quạt hoặc điều hoà. Một tấm chăn mỏng để sẵn cạnh gối giúp không bị lạnh bụng mà không phải dậy tìm.

Màn tuyn thoáng. Mùa nóng cũng là mùa muỗi. Màn có mắt lưới thưa vừa phải để gió qua được, buông đúng cách, giữ cho người ngủ yên mà không bí.

Dùng quạt và điều hoà sao cho ngủ ngon mà đỡ hại

Quạt làm mát người bằng cách giúp mồ hôi bay hơi nhanh, nên quạt hiệu quả khi không khí không quá ẩm và nhiệt độ phòng chưa quá cao. Đặt quạt sao cho gió lướt qua người theo chiều dọc thân, chế độ thấp hoặc vừa, thay vì thổi mạnh thẳng vào mặt suốt đêm. Gió thổi thẳng mặt nhiều giờ dễ làm khô mắt, khô mũi họng, sáng dậy khản tiếng. Quạt có chế độ đảo và hẹn giờ thì dùng.

Khi phòng rất nóng, quạt chỉ thổi hơi nóng vào người và có khi làm cơ thể nhận thêm nhiệt. Lúc đó cần một chỗ mát hơn: phòng khác trong nhà, nằm gần cửa có gió, hoặc dùng điều hoà nếu có. Với điều hoà, chỉnh ở mức mát vừa đủ, hẹn giờ tắt hoặc tăng nhiệt độ về gần sáng, không để luồng gió lạnh thổi thẳng vào giường, và giữ phòng có chút khí tươi nếu đun nấu gần đó. Cách chỉnh điều hoà chi tiết đã có nhiều hướng dẫn riêng, ở đây chỉ nhấn mạnh: mục tiêu là đủ mát để ngủ, không phải lạnh.

Một mẹo cũ vẫn có tác dụng ở nơi không quá ẩm: treo khăn ướt hoặc đặt chậu nước trước quạt. Hơi nước bay ra làm gió dịu hơn. Ở nơi đã rất ẩm như mùa mưa Nam Bộ, cách này làm phòng ẩm thêm và ít tác dụng, nên ưu tiên thông gió.

Giấc ngủ của trẻ nhỏ và người cao tuổi trong đêm nóng

Trẻ nhỏ không cần ủ ấm khi trời nóng. Thói quen quấn chặt, đội mũ, đi tất cho trẻ ngủ giữa mùa hè làm trẻ nóng, ra mồ hôi, rôm sảy và ngủ không yên. Mặc cho trẻ một lớp mỏng, sờ gáy hoặc lưng trẻ để biết: ấm và khô là vừa, ướt mồ hôi là đang nóng.

Chỗ ngủ an toàn cho trẻ. Trẻ sơ sinh nằm ngửa trên mặt phẳng chắc, không gối mềm, chăn dày, thú bông quanh mặt. Quạt đặt xa, không thổi thẳng, dây điện ngoài tầm với.

Người già dễ bị nóng mà không biết. Người cao tuổi cảm nhận nhiệt kém nên có thể ngủ trong phòng rất nóng mà không than. Người nhà nên tự kiểm phòng ngủ của cụ, sờ trán, để ý cụ có ra nhiều mồ hôi hay lừ đừ vào buổi sáng không.

Đi tiểu đêm và nguy cơ ngã. Đêm nóng người già uống nước nhiều hơn, dậy đi tiểu nhiều hơn trong bóng tối. Để một đèn ngủ nhỏ, lối đi gọn, không để dép ngổn ngang trên đường từ giường tới nhà vệ sinh.

Ngủ trưa bù và giữ nhịp giấc ngủ cả mùa

Nhiều vùng ở Việt Nam có thói quen ngủ trưa, và trong mùa nóng giấc trưa ngắn giúp bù một phần giấc đêm bị vụn. Giấc trưa khoảng hai mươi đến ba mươi phút thường giúp tỉnh táo mà không làm khó ngủ buổi tối. Ngủ trưa quá dài, đến giữa chiều mới dậy, dễ làm đầu óc nặng nề và đêm lại khó vào giấc hơn.

Giữ giờ đi ngủ và thức dậy tương đối đều nhau giữa các ngày, kể cả cuối tuần, giúp đồng hồ sinh học ổn định. Khi đêm quá nóng không ngủ được, thay vì nằm trằn trọc nhìn đồng hồ, hãy dậy uống ít nước, rửa mặt, ngồi ở chỗ mát và tối vài phút rồi quay lại giường. Nằm trằn trọc lâu khiến đầu óc gắn chiếc giường với cảm giác bực bội.

Nếu có thể, sắp xếp việc nặng vào sáng sớm để buổi tối không còn quá mệt và căng thẳng. Với người làm ca đêm hoặc phải ngủ ban ngày trong phòng trọ nóng, việc che kín ánh sáng, giảm tiếng ồn và tìm chỗ mát nhất có thể là ưu tiên hàng đầu.

Khi nào mất ngủ cần đi khám

Mất ngủ vài đêm trong đợt nóng là chuyện thường gặp và thường cải thiện khi thời tiết dịu lại. Nên đi khám khi khó ngủ hoặc hay tỉnh giấc kéo dài nhiều tuần dù đã điều chỉnh thói quen, ban ngày buồn ngủ đến mức ảnh hưởng công việc hay lái xe, ngáy to kèm những lần ngưng thở được người ngủ cùng nhận thấy, hoặc mất ngủ đi kèm buồn chán, lo âu nặng.

Không tự mua thuốc ngủ hay dùng thuốc ngủ của người khác. Thuốc ngủ không giải quyết nguyên nhân, có thể gây lệ thuộc và làm người già dễ ngã ban đêm. Việc dùng thuốc nếu cần phải do bác sĩ chỉ định sau khi khám.

Đi khám ngay hoặc gọi cấp cứu khi một người, nhất là người già hay trẻ nhỏ, sáng ra lú lẫn, khó đánh thức, nóng bừng mà không ra mồ hôi, khó thở, hoặc có những biểu hiện bất thường sau một đêm rất nóng. Đó không còn là chuyện mất ngủ mà có thể là bệnh do nóng hoặc bệnh khác cần xử trí kịp thời.

Câu hỏi thường gặp

Nhiệt độ phòng bao nhiêu thì dễ ngủ nhất?

Mỗi người cảm nhận khác nhau, nhưng phòng mát hơn ban ngày, thoáng và không quá ẩm thường giúp dễ ngủ hơn. Thay vì đuổi theo một con số, bạn chỉ cần để ý cơ thể: nằm xuống mà da khô, không đổ mồ hôi lưng, không phải trở mình liên tục là phòng đã đủ mát cho bạn.

Tắm nước lạnh trước khi ngủ có giúp ngủ ngon không?

Tắm nước mát vừa hoặc hơi ấm khoảng một giờ trước khi ngủ thường giúp hơn tắm nước lạnh buốt ngay trước khi nằm. Nước quá lạnh có thể làm mạch máu ngoài da co lại giữ nhiệt và làm người tỉnh hẳn. Sau khi tắm, lau khô và để da thoáng trước khi lên giường.

Ngủ quạt thổi thẳng cả đêm có hại không?

Gió mạnh thổi thẳng vào mặt nhiều giờ có thể làm khô mắt, khô mũi họng và sáng dậy khó chịu. Nên để quạt chế độ thấp, đảo chiều, gió lướt qua thân người, và hẹn giờ giảm hoặc tắt về gần sáng khi trời mát hơn. Không có bằng chứng quạt gây hại nghiêm trọng khi dùng như vậy.

Trẻ nhỏ ra nhiều mồ hôi khi ngủ có sao không?

Trẻ nhỏ ra mồ hôi đầu khi ngủ khá thường gặp, nhất là khi phòng nóng hoặc mặc nhiều. Hãy giảm bớt quần áo, giữ phòng thoáng và xem trẻ có ngủ yên hơn không. Nếu ra mồ hôi kèm sốt, bú kém, li bì, chậm tăng cân thì nên đưa trẻ đi khám.

Có nên dùng thuốc ngủ trong những đợt nóng kéo dài?

Không nên tự dùng. Mất ngủ vì nóng thường cải thiện khi điều chỉnh thói quen và chỗ ngủ. Thuốc ngủ có thể gây lệ thuộc, làm buồn ngủ ban ngày và tăng nguy cơ ngã ở người già. Nếu mất ngủ kéo dài, hãy đi khám để bác sĩ tìm nguyên nhân và quyết định cách điều trị.

Ngủ trưa bao lâu là hợp lý trong mùa nóng?

Với đa số người lớn, giấc trưa ngắn khoảng hai mươi đến ba mươi phút giúp tỉnh táo mà ít ảnh hưởng giấc đêm. Ngủ trưa quá dài dễ làm đầu óc nặng nề và tối khó ngủ hơn. Người làm việc nặng từ sáng sớm có thể cần nghỉ trưa dài hơn, quan trọng là đêm vẫn ngủ được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138